महाशिवरात्रीनिमित्त वाचा औंढा नागनाथची कथा

हिंगोली : देशातील आठवं ज्योतिर्लिंग असलेल्या औंढा नागनाथ येथील महाशिवरात्री यात्रा महोत्सव कोविडच्या परिस्थितीमुळे मागील तीन वर्ष रद्द करण्यात आला होता. याबाबतचे आदेश तत्कालीन जिल्हाधिकारी जितेन्द्र पापळकर यांनी काढले होते. देशातील आठवं ज्योतिर्लिंग असलेल्या औढा नागनाथ येथे महाशिवरात्री महोत्सवानिमित्त मोठी यात्रा भरते. रथोत्सव कार्यक्रम यात्रेतील प्रमुख आकर्षण असून नागनाथ मंदिरात होणाऱ्या या रथोत्सव कार्यक्रमास लाखोंच्या संख्येने भाविकांची उपस्थिती असते.

यात्रा महोत्सव काळात नागनाथाचं दर्शन घेण्यासाठी देशाच्या कानाकोपऱ्यातून दररोज हजारो भाविक येत असतात. यावर्षी यात्रा महोत्सवाचं आयोजन करण्यात आलं आहे. उद्या देशाच्या कानाकोपऱ्यातून भाविकांचा जनसमुदाय नागनाथाच्या दर्शनासाठी एकत्रित येत असतो.

औंढा नागनाथ ज्योतिर्लिंग हे जग प्रसिद्ध आहे. येथील कला कौशल्य, प्राचीन असून पुरातत्व माडपंथी मंदिर हे मराठवाड्यातील तीन ज्योतिर्लिंगांपैकी एक ज्योतिर्लिंग म्हणून जगप्रसिद्ध आहे. मंदिरावर नक्षीदार कोरीव काम आणि छटा जगभरातील भाविकांना आकर्षित करतात. जगभरातून श्रावण महिन्याच्या सोमवारी भाविक लाखोच्या संख्येने श्री नागनाथ प्रभूच्या दर्शनासाठी येत असतात.

पाच हजार वर्ष जुनं मंदिर

हे मंदिर पाच हजार वर्षांपूर्वीचं असल्याचं सांगितलं जातं. संपूर्ण मंदिर काळ्या दगडात कोरलं असून यावर हत्ती, घोडे यांच्या प्रतिकात्मक पुतळ्यांचं कोरीव काम केल्याचं दिसून येतं. मंदिरात प्रवेश करण्यासाठी मुख्य तीन दरवाजे असून मंदिराचा मुख्य भाग भूगर्भात आहे. भूगर्भात प्रवेश केल्यानंतर आपल्याला महादेवाची पिंड दिसते. ही पिंड महादेव आणि श्री विष्णू देवाची असल्याचं मानलं जातं. त्यामुळे नागनाथला हरिहर या नावानेही ओळखलं जातं. त्यामुळे येथे पिंडीला दुर्वा, बेल, फुलं, नारळाची आरास वाहिली जाते. श्रावण महिन्यात प्रभू शंकराचं दर्शन घेतल्याने भविकांच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होत असतात अशी मान्यता आहे.

जमिनीच्या पृष्ठ भागावर मंदिराची रचना

या मंदिराची उंची १०० फूट इतकी असून मंदिराला कुठलाही पाया नसून जमिनीच्या पृष्ठ भागावर या मंदिराची रचना केली आहे. तर संत श्रेष्ठ नामदेव महाराज यांच्या काळात संत नामदेव महाराज कीर्तन करत असतांना मंदिराने आपली जागा बदलली असल्याचा येथील भाविकांचा समज आहे. बाहेरुन मंदिराचे दोन भाग पाहायला मिळतात. पूर्वी मुघल साम्राज्यात येथील मंदिराचा काही भाग मुघलांनी पाडला असल्याचं सांगितलं जातं. यानंतरच्या काळात आहिल्याबाई होळकर यांनी या मंदिराचा जीर्णोद्धार करुन मंदिराच्या कळसाची स्थापना केली असल्याची इतिहासात नोंद आहे.

दर्शन रांगेतील प्रथम भक्तास महापूजेचा मान

महाशिवरात्र निमित्त मध्यरात्री नागनाथ ज्योतिर्लिंगाची महापूजा केली जाते. त्‍यांनतर दोन वाजता भाविकांना दर्शनासाठी मंदिर खुलं केलं जातं. दर्शन रांगेतील प्रथम भक्तास महापूजेला बसण्याचा मान संस्थानकडून देण्यात येतो. दरम्यान, महाशिवरात्री उत्सवानिमित्त मंदिरामधील कासव गाभारा, मंदिरामधील श्री नागनाथ देवाच्या पिंडीसह सर्व मंदिरांत फुलांची आकर्षक सजावट करण्यात येते. मंदिर परिसरात आकर्षक विद्युत रोषणाईने परिसर उजळून जातो. करोनानंतर या वर्षी मात्र महाशिवरात्रीनिमित्त भाविकांचा जल्लोष बघायला मिळणार आहे. येणाऱ्या भाविकांच्या सुरक्षेच्या दृष्टिने आणि होणारी गर्दी लक्षात घेता हिंगोलीचे पोलीस अधीक्षक जी श्रीधर यांनी २५ पोलीस अधिकारी आणि शंभरहून अधिक पोलीस कर्मचारी यांचा बंदोबस्त तैनात केला आहे. त्याशिवाय यात्रेत उलटबाजी करणाऱ्यांवर तात्काळ कार्यवाही करण्याच्या सूचना देखील जी श्रीधर यांनी दिले आहेत.